Jadwiga Krupicka
2010-01-09

Można wyróżnić następujące przyczyny unieważnienia małżeństwa kościelnego znajdujące się w Kodeksie Prawa Kanonicznego:

1. Bezpłodność i impotencja jednego z małżonków.

Jeżeli przed zawarciem związku małżeńskiego współmałżonek wiedział, że jest bezpłodny i zataił ten fakt – to zawarte małżeństwo jest nieważne. Impotencja powoduje nieważność małżeństwa z samej jego „natury”, gdyż celem małżeństwa jest posiadanie potomstwa (kan. 1084 w zw. z kan. 1098)

2. Nieodpowiedni wiek.

W świetle prawa kościelnego minimalny wiek do zawarcia małżeństwa dla kobiety wynosi 14 lat, a dla mężczyzny 16 (kan. 1083), przy czym nie będzie ono ważne w świetle prawa cywilnego, w którym bariera wiekowa do zawarcia małżeństwa wynosi 18 lat. W szczególnych przypadkach stwierdzonych sądownie kobieta może mieć 16 lat. 

3. Małżeństwo pomiędzy ochrzczonym, a nie ochrzczonym.

Brak dokumentów potwierdzających chrzest jednego z małżonków. Istnieje możliwość zawarcia małżeństwa z nie ochrzczonym ale musi wyrazić na to zgodę ordynariusz (kan. 1086 w zw. z kan. 1125 i 1126).

4. Istnienie wcześniejszego małżeństwa.

 Związek małżeński jest nieważny, jeśli wcześniejsze małżeństwo(stare) nie zostało unieważnione przez Sąd Biskupi(kan. 1085).

5. Święcenia kapłańskie lub śluby zakonne.

 Chodzi o święcenia duchowe objęte obowiązkiem celibatu: diakonat, prezbiterat, episkopat (kan. 1087 i 1088).

6. Porwanie.

Jeżeli kobieta została uprowadzona przez mężczyznę i przetrzymywana siłą oraz zmuszona do zawarcia małżeństwa. Chyba, że po uwolnieniu sama wyrazi taką dobrowolna wolę. (kan. 1089).

7. Pokrewieństwo.

 Prawo kościelne zabrani małżeństwa w linii prostej np. ojciec - córka, dziadek- wnuczka, a także małżeństw w linii bocznej aż do 4 stopnia pokrewieństwa np. kuzyn- kuzynka. Zabronione są też małżeństwa pomiędzy powinowatymi w linii prostej np. żona, po śmierci męża nie może wziąć ślubu z jego ojcem. Również niedopuszczalne jest małżeństwo pomiędzy osobami związanymi węzłem adopcji aż do drugiego stopnia w linii bocznej np. ojciec nie może się pobrać z przybraną córką czy z jej siostrą (kan. 1091).

8. Przeszkoda występku.

Jeżeli ktoś w celu zawarcia nowego związku małżeńskiego zabije swojego lub czyjegoś współmałżonka, chodzi tu także o nakłanianie do zabójstwa czy pomoc w nim itp.. Wtedy kolejne małżeństwo jest nieważne (kan. 1090).

9. Powody natury psychicznej.

 Możemy w nich wyróżnić następujące powody unieważnienia małżeństwa (kan. 1095):

- niepełnosprawność umysłowa

- zaburzenia psychiczne

- przyczyny natury psychicznej, które uniemożliwiają spełniania istotnych obowiązków małżeńskich 

10. Podstęp przy zawieraniu małżeństwa.

 Występuje wtedy kiedy jedno z małżonków specjalnie, zataiło ważną sprawę, ukrywało jakąś swoja cechę, bądź wprowadziło w błąd drugie w celu zawarcia małżeństwa (kan. 1098).

11. Nieświadomość konieczności współżycia małżeńskiego.

W przypadku nieletnich istnieje konieczność uświadomienia im, że małżeństwo wiąże się z koniecznością współżycia seksualnego nakierowanego na posiadanie potomstwa. Brak takiej świadomości może skutkować nieważnością małżeństwa (kan. 1096).

12. Błąd co do osoby która ma zostać małżonkiem.

Chodzi tutaj o różnice charakterów i pochopne podjęcie decyzji o małżeństwie (kan. 1097).

13. Błąd ważności sakramentu.

 Chodzi tu o niedopełnienie koniecznej formy przy zawieraniu małżeństwa (co sprawia, że jest ono nieważne); brak nie zbędnych dokumentów; brak świadków; kapłan asystujący nie posiadał odpowiedniego upoważnienia (kan. 1099).

14. Małżeństwo zawarte pod przymusem.

Zawarcie małżeństwa pod presją np. rodziców, strachem czy bojaźnią (kan. 1103).

15. Zawarcie małżeństwa pod warunkiem dotyczącym przyszłości (kan. 1102).

16. Niedopełnienie małżeństwa.
Małżeństwo zostanie unieważnione jeśli pomiędzy małżonkami nie doszło do współżycia seksualnego (kan. 1142).


Opracowanie: mgr Jadwiga Krupicka

Wstecz